Visie op eten en drinken

Eten, voor de meeste mensen zo normaal. Drie maaltijden op een dag, tussendoortjes: het hoort bij het leven, het bepaalt onze dagindeling. Zo lang we ons kunnen herinneren, eten we. Met zin en soms tegenzin. Lekker of vies, gezond of ongezond. Uitgebreid koken of een snelle afhaalhap. Vers of uit de diepvries. Aangepast vanwege een dieet of (geloofs)overtuiging of alleseter. Alleen of samen. Zoveel mensen, zoveel smaken en verschillen.

In het verpleeghuis heeft eten zijn oorspronkelijke betekenis of waarde grotendeels verloren of zijn er teveel momenten waarop dit zo is. Door de bereiding te scheiden van het nuttigen van de maaltijd gaat al veel betekenis verloren, maar ook door een gebrek aan tijd bij de zorgverleners is eten een taak geworden, één van de handelingen die op een dag gedaan moeten worden. En dan het liefst zo snel en efficiënt mogelijk.
Het ontbreekt vaak aan persoonlijke aandacht, sfeer en rust om van de maaltijd een hoogtepunt van de dag te maken. Een markeerpunt in de dag om naar uit te kijken. Het moment waarop zintuigen worden geprikkeld en we ons aangenaam voelen. Het moment dat de dag, middag of avond begint.

Maaltijdvoorziening thuis is voorbeeld

Deze visie neemt de maaltijdbereiding thuis als voorbeeld voor de manier waarop we in het verpleeghuis met eten zouden moeten omgaan. We onderscheiden de volgende onderdelen in proces:

  • Nadenken over wat je wilt eten;
  • Boodschappen doen, ingrediënten verzamelen;
  • Koken, bereiden;
  • Serveren;
  • Eten;
  • Afruimen;
  • Afwassen en opruimen.

De uitgangspunten

  1. We willen het hele proces voor onze cliënten zo zichtbaar, herkenbaar en dichtbij mogelijk organiseren. Cliënten worden zoveel mogelijk betrokken bij de uitvoering van de afzonderlijke onderdelen – eten is uiteraard al inbegrepen.
  2. Bij alle onderdelen van het proces zijn de pijlers van onze visie op gezondheid uitgangspunt: eigen regie, ertoe doen en hulp bij achtergang en verlies. Dit vertaalt zich in respectievelijk het zelf keuzes kunnen maken op alle onderdelen van het proces, bijdragen aan alle onderdelen van de maaltijd en alles daaromheen en het te allen tijde met smaak en waardigheid kunnen eten.
  3. Bij het organiseren en uitvoeren van het proces of onderdelen draait het in de eerste plaats om punt 1 en 2. Kosten spelen uiteraard een rol maar komen op de tweede plaats.
  4. Algemene basisprincipes ten aanzien van veilig en verantwoord koken en bereiden worden gehanteerd. Verder gebruiken we ons gezonde verstand.
  5. Bij het eten draait het om rust en sfeer. De entourage waarin de maaltijd wordt genuttigd is essentieel. Dit zit in de aankleding van de tafel; de ruimte; de aan- of afwezigheid van geluiden; afleiding in de directe omgeving in de vorm van beweging, mensen of geluiden; de tafelsetting; tafelgenoten. Voor al deze aspecten hebben we aandacht en we stemmen ze af op persoonlijke en gemeenschappelijke wensen, behoeften en kenmerken van onze cliënten.
  6. Om beperkingen om zelfstandig te kunnen eten te ondervangen worden, hulpmiddelen ingezet of menskracht (verwanten, vrijwilligers en professionals). Belangrijk is dat de cliënt altijd voldoende tijd en gelegenheid heeft om van de maaltijd te kunnen genieten.
  7. Bij individuele voorkeuren ten aanzien van de maaltijd die afwijken van de keuzes of mogelijkheden die de organisatie biedt, is de cliënt vrij dit zelf te organiseren.
  8. Als cliënten de maaltijd willen nuttigen op een niet-reguliere manier – bijvoorbeeld door met de handen te eten – omdat ze zo zelfstandig kunnen eten en kunnen genieten van hun maaltijd, dan zijn zij vrij om dit te doen.
  9. De maaltijd ziet er altijd smakelijk en dus herkenbaar uit, ook voor cliënten bij wie door beperkingen de maaltijd aangepast moet worden, zoals bij kauw- of slikproblemen.
  10. De samenstelling en de hoeveelheid van de maaltijd is afgestemd op persoonlijke behoeften, voorkeuren en wensen.
  11. We houden rekening met individuele wensen en voorkeuren ten aanzien van wat, waar en hoe wordt gegeten, en bieden cliënten de gelegenheid dit ook zelf in te vullen.
  12. Bij alle onderdelen van de maaltijdbereiding kunnen verwanten deelnemen (inclusief mee-eten).
  13. Bij het inkopen van ingrediënten en bereiden van de maaltijd wordt rekening gehouden met overstijgende belangen voor mens, dier en milieu. Vanuit duurzaamheidsoogpunt wordt op maat ingekocht en bereid, zodat zo weinig mogelijk eten moet worden weggegooid. Bij de productie wordt rekening gehouden met het welzijn van dieren. Producten zijn zoveel mogelijk lokaal of dichtbij ingekocht om vervuilende vervoerskosten te vermijden en om kleine ondernemers een eerlijke kans te geven tegenover de groothandel. Ook zijn producten zoveel mogelijk biologisch, dus vrij van gifstoffen of antibiotica, om de maaltijd gezonder en lekkerder te kunnen maken. Er worden zo min mogelijk verpakkingsmaterialen gebruikt.
  14. Waar meerdere mensen samenwonen moeten afspraken gemaakt worden uit praktische overwegingen. Locaties kunnen zich onderling onderscheiden in gezamenlijke keuzes en voorkeuren van de bewoners.